Stowarzyszenie dla Natury "WILK"
W I L C Z A    L I T E R A T U R A









O wilkach napisano wiele. Wymienienie wszystkich pojawiających się na jego temat publikacji jest niemożliwe. Ograniczyliśmy się więc do subiektywnego wyboru prac naukowych i książek poświęconych przede wszystkim badaniom nad wilkami w Polsce, ale nie tylko. Większość z nich to publikacje w języku angielskim, aby więc dać szansę tym, którzy go nie znają, w każdym dziale wymieniliśmy także kilka pozycji polskojęzycznych. Miłej lektury.

MONOGRAFIE GATUNKU
  • Bereszyński A. 1998. Wilk (Canis lupus Linnaeus, 1758) w Polsce i jego ochrona. Wydawnictwo AR w Poznaniu, Poznań.
  • Mech L. D., Boitani L. (red.). Wolves: behavior, ecology, and conservation. The University of Chicago Press, Chicago-London.
  • Okarma H. 1992. Wilk. Monografia przyrodniczo-łowiecka. Nakładem Autora, Białowieża.
  • Okarma H. 1997. Wilk. Monografie przyrodnicze 2. Wydawnictwo Lubuskiego Klubu Przyrodników, Świebodzin.

PRACE PRZEGLĄDOWE, SYNTEZY
  • Jędrzejewska B., Jędrzejewski W. 1998. Predation in verterbrate communites. The Białowieża Primeval Forest as a case study. Springer-Verlag, Ecological Studies 135. Berlin-Heidelberg-New York.
  • Jędrzejewska B., Jędrzejewski W. 2001. Ekologia zwierząt drapieżnych Puszczy Białowieskiej. Wydawnictwo Naukowe PWN,Warszawa.
  • Okarma H., Jędrzejewski W. 1996. Wilk Canis lupus w Puszczy Białowieskiej – ekologia i problemy ochrony. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 4: 16-30.
  • Śmietana W. 2000. Bieszczadzka populacja wilka. Monografie Bieszczadzkie 9: 127-146.

LICZEBNOŚĆ I ROZMIESZCZENIE
  • Bereszyński A., Kala B., Więckowski J. 2001. Występowanie wilka (Canis lupus Linnaeus, 1758) w Polsce Zachodniej. Roczniki AR w Poznaniu 344, Zootechnika 53: 3–24.
  • Jędrzejewski W., Nowak S., Schmidt K., Jędrzejewska B. 2002. Wilk i ryś w Polsce – wyniki inwentaryzacji w 2001 roku. Kosmos 51: 491-499.
  • Wolsan M., Bieniek M., Buchalczyk T. 1992. The history of distributional and numerical changes of the wolf (Canis lupus) in Poland. W: Global trends in wildlife management. Świat Press, Kraków-Warszawa: 375-380.

SKŁAD POKARMU I DRAPIEŻNICTWO
  • Jędrzejewska B., Jędrzejewski W., Bunevich A.N., Miłkowski L., Okarma H. 1997. Factors shaping population densities and increase rates of ungulates in Białowieża Primeval Forest (Poland and Belarus) in the 19th and 20th centuries. Acta Theriologica 42: 399-451.
  • Jędrzejewska B., Okarma H., Jędrzejewski W., Miłkowski L. 1994. Effect of exploitation and protection on forest structure, ungulate density and wolf predation in Białowiża Primeval Forest, Poland. Journal of Applied Ecology, 31: 664-676.
  • Jędrzejewski W., Jędrzejewska B., Okarma H., Ruprecht A. L. 1992. Wolf predation and snow cover as mortality factors in the ungulate community of the Białowieża National Park, Poland. Oecologia (Berlin) 90: 27-36.
  • Jędrzejewski W., Jędrzejewska B., Okarma H., Schmidt K., Zub K., Musiani M. 2000. Prey selection, and predation by wolves in Białowieża Primeval Forest (Poland). Journal of Mammalogy 81: 197-212.
  • Jędrzejewski W., Schmidt K., Theuerkauf J., Jędrzejewska B., Selva N., Zub K., Szymura L. 2002. Kill rates and predation by wolves on ungulate populations in Białowieża Primeval Forest (Poland). Ecology 83: 1341-1356.
  • Nowak S., Mysłajek R. W., Jędrzejewska B. 2005. Patterns of wolf Canis lupus predation on wild and domestic ungulates in the Western Carpathian Mountains (S Poland). Acta Theriologica 50: 263-276.
  • Okarma H. 1984. The physical condition of red deer falling prey to the wolf and lynx and harvested in the Carpathian Mountains. Acta Theriologica 29: 283-290.
  • Okarma H. 1991. Marrow fat content, sex and age of red deer killed by wolves in winter in the Carpathian Mountains. Holarctic Ecology 14: 169-172.
  • Okarma H. 1995. The trophic ecology of wolves and their predatory role in ungulate communities of forest ecosystems in Europe. Acta Theriologica 40: 335-386.
  • Okarma H., Jędrzejewska B., Jędrzejewski W., Krasiński Z. A., Miłkowski L. 1995. The role of predation, snow cover, acorn crop, and man-related factors on ungulate mortality in Białwieża Primeval Forest, Poland. Acta Theriologica 40: 197-217.
  • Śmietana W. 2005. Selectivity of wolf predation on red deer in the Bieszczady Mountains, Poland. Acta Theriologica 50: 277-288.
  • Śmietana W., Klimek A. 1993. Diet of wolves in the Bieszczady Mountains, Poland. Acta Theriologica 38: 245-251.

WILKI A ZWIERZĘTA HODOWLANE
  • Nowak S., Mysłajek R. W. 1999. Ochrona zwierząt hodowlanych przed wilkami. Stowarzyszenie dla Natury WILK, Godziszka.
  • Nowak S., Mysłajek R. W. 2005. Livestock Guarding Dogs in the western part of the Polish Carpathians. Carnivores Damage Prevention News 8: 13-17.
  • Śmietana W. 2005. Use of Tatra Mountains Shepherd Dog in the Bieszczady Mountains and the Bieszczady Foothills, Poland. Carnivores Damage Prevention News 8: 10-12.
  • Śmietana W. 2006. Pasterski pies stróżujący. Wychowanie i szkolenie owczarka podhalańskiego. WWF Polska, Warszawa.

ORGANIZACJA PRZESTRZENNA I AKTYWNOŚĆ
  • Jędrzejewski W., Schmidt K., Jędrzejewska B., Theuerkauf J., Kowalczyk R., Zub K. 2004. The process of a wolf pack splitting in Białowieża Primeval Forest, Poland. Acta Theriologica 49: 275-280.
  • Jędrzejewski W., Schmidt K., Theuerkauf J., Jędrzejewska B., Okarma H. 2001. Daily movements and territory use by radio-collared wolves (Canis lupus) in Białowieża Primeval Forest in Poland. Canadian Journal of Zoology 79: 1993-2004.
  • Musiani M., Okarma H., Jędrzejewski W. 1998. Speed and actual distances travelled by radiocollared wolves in Białowieża Primeval Forest (Poland). Acta Theriologica 43: 409-416.
  • Okarma H., Jędrzejewski W., Schmidt K., Śnieżko S., Bunevich A. N., Jędrzejewska B. 1998. Home ranges of wolves in Białowieża Primeval Forest, Poland, compared with other Euroasian populations. Journal of Mammalogy 79: 842-852.
  • Śmietana W., Wajda J. 1997. Wolf number changes in Bieszczady National Park, Poland. Acta Theriologica 42: 241-253.
  • Theuerkauf J, Jędrzejewski W, Schmidt K, Okarma H, Ruczyński I, Śnieżko S, Gula R. 2003. Daily patterns and duration of wolf activity in the Białowieża Forest, Poland. Journal of Mammalogy 84: 243-253.

BEHAVIOUR
  • Zub K, Theuerkauf J, Jędrzejewski W, Jędrzejewska B, Schmidt K, Kowalczyk R. 2003. Wolf pack territory marking in the Białowieża Primeval Forest (Poland). Behaviour 140: 635-648.

PREFERENCJE ŚRODOWISKOWE
  • Jędrzejewski W., Niedziałkowska M., Mysłajek R. W., Nowak S., Jędrzejewska B. 2005. Habitat selection by wolves Canis lupus in the uplands and mountains of southern Poland. Acta Theriologica 50: 417-428.
  • Jędrzejewski W., Niedziałkowska M., Nowak S., Jędrzejewska B. 2004. Habitat variables associated with wolf (Canis lupus) distribution and abundance in northern Poland. Diversity and Distributions 10: 225-233.
  • Theuerkauf J, Jędrzejewski W, Schmidt K, Gula R. 2003. Spatiotemporal segregation of wolves from humans in the Białowieża Forest (Poland). Journal of Wildlife Management 67: 706-716.
  • Theuerkauf J, Rouys S, Jędrzejewski W. 2003. Selection of den, rendezvous, and resting sites by wolves in the Białowieża Forest, Poland. Canadian Journal of Zoology 81: 163-167.

ZRÓŻNICOWANIE GENETYCZNE
  • Jędrzejewski W., Branicki W., Vet C., Međugorac I., Pilot M., Bunevich A. N., Jędrzejewska B., Schmidt K., Theuerkauf J., Okarma H., Gula R., Szymura L., Froter M. 2005. Genetic diversity and relatedness within packs in an intensely hunted population of wolves Canis lupus. Acta Theriologica 50: 3-22.

PASOŻYTY
  • Kloch A., Bajer A. 2003. Helminty jelitowe wilków (Canis lupus) z południowej części Pojezierza Mazurskiego: badanie koproskopowe. Wiadomości Parazytologiczne 49 (3): 301-305.
  • Kloch A., Bednarska M., Bajer A. 2005. Intestinal macro- and microparasites of wolves (Canis lupus L.) from north-eastern Poland recovered by coprological study. Annals of Agricultural and Environmental Medicine 12: 237–245.
  • Popiołek M., Szczęsna J., Hildebrand J. 2003. The results of examinations of intestinal parasites of wolves (Canis lupus L.) from Żywiecki Area. Wiadomości Parazytologiczne 49: 410-411.
  • Sołtys A. 1964. Helmintofauna wilków (Canis lupus L.). Wiadomości Parazytologiczne 10: 59-61.

PROBLEMY OCHRONY
  • Bereszyński A., Kasprzak K., Skrobała D. 1997. Z polskimi wilkami do zjednoczonej Europy. Przegląd Przyrodniczy, 7, 4: 181-212.
  • Bodziarczyk J., Szwagrzyk J. 1995. Występowanie dużych drapieżników na obszarach chronionych i poza nimi: niedźwiedź, ryś i wilk w polskiej części Karpat. Przegląd Przyrodniczy, 6, 3/4: 197-216.
  • Haber G. 1996. Biological, conservation and ethical implications of exploiting and controlling wolves. Conservation Biology 10: 1068-1081.
  • Jędrzejewska B., Jędrzejewski W., Bunevich A.N, Miłkowski L., Okarma H. 1996. Population dynamics of wolves Canis lupus in Białowieża Primeval Forest (Poland and Bielarus) in relation to hunting by humans, 1847 - 1993. Mammal Revue 26: 103-126.
  • Jędrzejewski W., Nowak S., Kurek R., Mysłajek R. W., Stachura K. 2004. Zwierzęta a drogi. Metody ograniczania negatywnego wpływu dróg na populacje dzikich zwierząt. Zakład Badania Ssaków Polskiej Akademii Nauk, Białowieża.
  • Nowak S., Mysłajek R. W. 1999. Problemy ochrony wilka Canis lupus w Polsce. Przegląd Przyrodniczy 10, 3-4: 163-172.
  • Nowak S., Mysłajek R. W. 2002. Uprzedzić konflikty – kompleksowy program ochrony wilka Canis lupus w Karpatach Zachodnich. Przegląd Przyrodniczy 13, 4: 169-180.
  • Nowak S., Mysłajek R. W. 2003. Problemy ochrony wilka Canis lupus w parkach krajobrazowych Beskidów Zachodnich. W: Broda M., Mastaj J. (red.). Wybrane gatunki zagrożonych zwierząt na terenie arków krajobrazowych w Beskidach. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego, Będzin: 14-19.
  • Ray J. C., Bedford K. H., Steneck R. S., Berger J. 2005. Lage carnivores and the conservation of biodiversity. Island Press, Washington.
  • Śmietana W. 2002. Gospodarka łowiecka i pasterska a ochrona wilka i rysia w Bieszczadach. Roczniki Bieszczadzkie 10: 129-144.
  • Zięba F., Bodziarczyk J., Szwagrzyk J. 1996. Granice renaturalizacji: sytuacja dużych drapieżników w Tatrzańskim Rezerwacie Biosfery. Przegląd Przyrodnizy 7, 3/4: 245-256.

WILKI W WARUNKACH HODOWLANYCH
  • Bereszyński A., Jindra I. 1999. Studies on the behavior of wolves, Canis lupus Linnaeus, 1758 in breeding conditions. Animal Science 1: 3–19.
  • Bereszyński A., Jindra I., Kraśkiewicz A., Dworakowska M., Więckowski J. 2003. Results of studies on wolf, Canis lupus, breeding in experimental Station in Stobnica. Animal Science 5: 29–36.
  • Bereszyński A., Skrzypczak A. 2002. Wilk (Canis lupus Linnaeus, 1758) w Polsce w warunkach hodowlanych. Wydawnictwo AR w Poznaniu, Poznań.

MISCELLANEA
  • Jędrzejewska B., Miłkowski L., Jędrzejewski W., Okarma H., Bunievicz A. N. 1996. Z płachtą na... wilka, czyli dawne polowania w Puszczy Białowieskiej. Łowiec Polski 2: 26-27.
  • Nowak S., Mysłajek R. W. 2000. Tropem wilka. Stowarzyszenie dla Natury WILK, Godziszka.
  • Okarma H., Jędrzejowski W. 1997. Livetrapping wolves with nets. Wildlife Society Bulletin 25: 78-82.
  • Theuerkauf J, Jędrzejewski W. 2002. Accuracy of radiotelemetry to estimate wolf activity and locations. Journal of Wildlife Management 66: 859-864.
wersja polska English version Deutsche Version